ภาวะกระดูกเชิงกรานหักและกระดูกเบ้าสะโพกแตก (Pelvic Fracture & Acetabular Fracture) เป็นการบาดเจ็บที่มักเกิดจากอุบัติเหตุรุนแรง เช่น อุบัติเหตุทางรถยนต์ การตกจากที่สูง หรือแรงกระแทกอย่างรุนแรงบริเวณสะโพกและลำตัวส่วนล่าง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่ออวัยวะสำคัญ เช่น เส้นเลือด เส้นประสาท และอวัยวะภายในช่องท้องได้

แม้ในบางกรณีอาจเกิดจากแรงกระแทกไม่รุนแรง เช่น ในผู้สูงอายุที่มีภาวะกระดูกพรุน แต่หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง และส่งผลต่อการเคลื่อนไหวในระยะยาวได้

กระดูกเชิงกรานและกระดูกเบ้าสะโพกคืออะไร?

กระดูกเชิงกราน (Pelvis) เป็นโครงสร้างกระดูกขนาดใหญ่ที่เชื่อมต่อระหว่างลำตัวกับขา ทำหน้าที่รองรับน้ำหนักและปกป้องอวัยวะภายใน เช่น กระเพาะปัสสาวะ ลำไส้ และระบบสืบพันธุ์

ส่วนกระดูกเบ้าสะโพก (Acetabulum) คือส่วนหนึ่งของกระดูกเชิงกรานที่ทำหน้าที่เป็น “เบ้า” รองรับหัวกระดูกต้นขา เพื่อให้เกิดการเคลื่อนไหวของข้อสะโพกอย่างปกติ

เมื่อเกิดการหักหรือแตกบริเวณนี้ จึงไม่ได้ส่งผลเพียงกระดูก แต่ยังเกี่ยวข้องกับระบบการเคลื่อนไหวและอวัยวะสำคัญโดยตรง

สาเหตุของกระดูกเชิงกรานหักและเบ้าสะโพกแตก

• อุบัติเหตุทางรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์
• การตกจากที่สูง
• การกระแทกอย่างรุนแรงจากการเล่นกีฬา
• อุบัติเหตุในผู้สูงอายุที่มีกระดูกพรุน

อาการที่ควรสังเกต

• ปวดบริเวณสะโพก เชิงกราน หรือขาหนีบอย่างรุนแรง
• ไม่สามารถยืนหรือเดินได้
• ขยับขาแล้วเจ็บมาก
• มีรอยฟกช้ำ บวม หรือผิดรูปบริเวณสะโพก
• ในบางรายอาจมีอาการช็อกจากการเสียเลือด

ภาวะนี้ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ ควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว

การวินิจฉัย

การประเมินจะเน้นความรวดเร็วและแม่นยำ โดยแพทย์จะพิจารณาจาก

• การซักประวัติและตรวจร่างกาย
• เอกซเรย์ (X-ray) เพื่อประเมินการหักของกระดูก
• CT Scan เพื่อดูรายละเอียดของรอยแตกและการเคลื่อนของกระดูก
• การประเมินอวัยวะภายในร่วม เช่น เส้นเลือดและอวัยวะในช่องท้อง

แนวทางการรักษา

การรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงและลักษณะของการหัก

1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

• เหมาะสำหรับกรณีที่กระดูกไม่เคลื่อนหรือเคลื่อนเล็กน้อย
• ใช้การพักรักษา การจำกัดการลงน้ำหนัก และกายภาพบำบัด

2. การผ่าตัด

• ใช้ในกรณีที่กระดูกแตกเคลื่อน หรือมีผลต่อความมั่นคงของข้อสะโพก
• ใช้เทคนิคการจัดเรียงกระดูกและยึดตรึงด้วยอุปกรณ์ทางการแพทย์
• ในบางกรณีอาจพิจารณาการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก

ผลลัพธ์การรักษาและการฟื้นตัว

• ระยะเวลาการฟื้นตัวแตกต่างกันในแต่ละราย (ตั้งแต่หลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน)
• การทำกายภาพบำบัดมีบทบาทสำคัญในการกลับมาเคลื่อนไหวได้ดี
• หากได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม มีโอกาสกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้ใกล้เคียงปกติ

ใครบ้างที่ควรระวังเป็นพิเศษ

• ผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยงต่ออุบัติเหตุ เช่น ขับขี่ความเร็วสูง
• ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะกระดูกพรุน
• ผู้ที่มีโรคประจำตัวที่ส่งผลต่อความแข็งแรงของกระดูก

ความแตกต่างระหว่างกระดูกเชิงกรานหัก vs เบ้าสะโพกแตก

จุดเด่นการดูแลที่ โรงพยาบาลพญาไท 2

• ทีมแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกและข้อ (Orthopedic Surgeon)
• การวินิจฉัยด้วยเทคโนโลยีภาพถ่ายทางการแพทย์ที่ทันสมัย
• การวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคล (Personalized Treatment)
• การดูแลต่อเนื่องตั้งแต่ฉุกเฉิน ผ่าตัด และฟื้นฟู

ภาวะกระดูกเชิงกรานหักและกระดูกเบ้าสะโพกแตก เป็นการบาดเจ็บที่ไม่ควรมองข้าม เนื่องจากอาจส่งผลต่อทั้งการเคลื่อนไหวและอวัยวะสำคัญในร่างกาย การได้รับการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มโอกาสในการกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ

หากมีอาการปวดสะโพกหลังอุบัติเหตุ หรือสงสัยว่ามีการบาดเจ็บของกระดูกเชิงกราน ควรเข้ารับการตรวจประเมินโดยแพทย์เฉพาะทาง เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับคุณมากที่สุด ที่โรงพยาบาลพญาไท 2 ให้บริการดูแลผู้ป่วยด้านกระดูกและข้อแบบครบวงจร ตั้งแต่การประเมินอาการ วินิจฉัยด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย ไปจนถึงการรักษาและฟื้นฟู โดยทีมแพทย์เฉพาะทาง เพื่อช่วยให้คุณกลับมาเคลื่อนไหวและใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง

บทความโดย : โรงพยาบาลพญาไท 2
Reference : https://www.phyathai.com/th/pyt2/article/pelvic-fracture-acetabular-fracture-pt2